Rzekomy Pomór Drobiu (Newcastle Disease, ND)

Rzekomy Pomór Drobiu, znany w literaturze anglojęzycznej jako Newcastle Disease (ND), jest wysoce zakaźną chorobą drobiu wywoływaną przez Avian paramyxovirus serotype 1 (APMV-1). Choroba ta dotyczy kur, indyków, kaczek, gęsi i innych ptaków hodowlanych, a jej występowanie może prowadzić do poważnych strat ekonomicznych w hodowli drobiu.

ND charakteryzuje się szerokim spektrum objawów, od łagodnych problemów oddechowych po nagłe zgony w stadzie. Ze względu na szybkie rozprzestrzenianie się wirusa, choroba podlega obowiązkowi zgłaszania do służb weterynaryjnych.

Historia i występowanie

Newcastle Disease została po raz pierwszy opisana w latach 20. XX wieku w Wielkiej Brytanii, w okolicach Newcastle upon Tyne, stąd pochodzi jej nazwa. Od tego czasu choroba rozprzestrzeniła się na wszystkie kontynenty, powodując liczne ogniska w hodowlach drobiu.

W Polsce ND jest monitorowana przez Inspekcję Weterynaryjną.

Przyczyny i mechanizm zakażenia

ND wywoływany jest przez wirusa RNA z rodzaju Avulavirus, który cechuje się dużą zmiennością genetyczną. Różne szczepy wirusa różnią się wirulencją: od łagodnych (lentogenic) po wysoce śmiertelne (velogenic).

Drogi zakażenia

1. Droga kropelkowa – zakażenie poprzez kontakt z wydzielinami z nosa, gardła lub oczu chorego ptaka.
2. Kontakt bezpośredni – bezpośredni kontakt z chorym ptakiem lub jego odchodami.
3. Fomity – wirus może przetrwać na sprzęcie, odzieży, skorupach jaj i powierzchniach w fermie.
4. Ptaki dzikie – dzikie ptaki mogą przenosić wirusa między gospodarstwami.

Po wniknięciu do organizmu wirus namnaża się w układzie oddechowym, nerwowym i pokarmowym, co prowadzi do charakterystycznych objawów klinicznych.

Objawy kliniczne ND

Objawy zależą od wirulencji szczepu, wieku ptaków i odporności stada. Choroba może przybierać formę:

• Łagodną (lentogenic) – objawy oddechowe, niewielkie spadki nieśności.
• Średnią (mesogenic) – kaszel, kichanie, osłabienie, spadek nieśności.
• Wysoką (velogenic) – nagłe zgony, objawy neurologiczne, obrzęk wokół oczu i szyi.

Charakterystyczne objawy

• Spadek produkcji jaj i mięsa
• Problemy neurologiczne: drżenie, skręcanie głowy, porażenia kończyn
• Objawy oddechowe: kichanie, kaszel, świszczący oddech
• Nagłe zgony, szczególnie u młodych ptaków

Diagnostyka ND

Diagnostyka ND wymaga potwierdzenia laboratoryjnego. Kluczowe metody to:

1. Badania kliniczne i epidemiologiczne – obserwacja objawów w stadzie.
2. Serologia – wykrywanie przeciwciał w surowicy krwi.
3. Testy molekularne (PCR) – szybkie wykrycie wirusa w tkankach lub wydzielinach.

Ważne jest odróżnienie ND od innych chorób drobiu, takich jak choroba Mareka, salmonelloza czy zakaźne zapalenie jelit, ponieważ objawy mogą być podobne.

Leczenie i profilaktyka

Nie istnieje skuteczne leczenie farmakologiczne ND. Leczenie koncentruje się na wspomaganiu odporności ptaków i ograniczeniu objawów, natomiast głównym sposobem ochrony jest profilaktyka – szczepienia, prawidłowa bioasekuracja.

Firma Insektpol od lat wspiera działania Głównego Inspektoratu Weterynarii oraz Powiatowych Lekarzy Weterynarii w walce z ogniskami rzekomego pomoru drobiu. Jako firma z wieloletnim doświadczeniem w walce z chorobami zakaźnymi przeprowadzamy uśmiercanie drobiu oraz profesjonalną dezynfekcję obiektów inwentarskich, pojazdów, sprzętu, osób.

Profilaktyka i szczepienia

• Szczepienia ochronne – stosuje się szczepionki żywe (lentogenic) i inaktywowane.
• Bioasekuracja – ograniczenie kontaktu ze źródłami zakażenia, dezynfekcja sprzętu.
• Monitorowanie stada – regularne kontrole weterynaryjne i obserwacja produkcji jaj i zdrowia ptaków.

Postępowanie w przypadku ogniska

• Zgłoszenie do Powiatowego Lekarza Weterynarii i stosowanie się do procedur prawnych
• Uśmiercanie chorych ptaków
• Dezynfekcja pomieszczeń i sprzętu hodowlanego

Ekonomiczne znaczenie ND

ND prowadzi do poważnych strat w produkcji drobiu:

• Wysoka śmiertelność ptaków
• Spadek produkcji jaj i mięsa
• Zakazy eksportu i ograniczenia handlu

Ogniska ND mogą zamknąć rynki eksportowe dla całych krajów, dlatego szybkie wykrycie i zwalczanie choroby jest kluczowe dla bezpieczeństwa ekonomicznego.

Newcastle Disease (Rzekomy Pomór Drobiu) jest chorobą o dużym znaczeniu dla zdrowia drobiu i gospodarki. Skuteczne zwalczanie ND wymaga:

• Ścisłej bioasekuracji
• Regularnych szczepień ochronnych
• Wczesnej diagnostyki
• Świadomości hodowców i pracowników ferm

Dzięki nowoczesnym metodom diagnostycznym i profilaktycznym możliwe jest ograniczenie strat i zwiększenie bezpieczeństwa produkcji drobiu na całym świecie.

Często zadawane pytania

Czy ND jest groźny dla ludzi?
Nie, ND nie jest chorobą zoonotyczną – wirus nie zakaża ludzi.

Jak długo wirus przetrwa w środowisku?
Wirusy choroby Newcastle mogą przetrwać w środowisku kilka tygodni, szczególnie w chłodne dni.

Czy mięso z zakażonego ptaka nadaje się do spożycia?
Nie – wszystkie zakażone ptaki podlegają utylizacji zgodnie z przepisami.