Biedronka azjatycka: czy gryzie i jak ją usunąć z domu?
Październik, ciepłe popołudnie i nagle na południowej ścianie domu oraz w ramach okien robi się tłoczno od pomarańczowych biedronek. Najczęściej to biedronka azjatycka (Harmonia axyridis), nazywana też biedronką arlekin. Jesienią szuka ona schronienia na zimę i chętnie wybiera jasne, nasłonecznione ściany budynków . Nie żądli, nie przenosi chorób i nie niszczy ubrań ani jedzenia, ale potrafi zostawić żółte plamy i nieprzyjemny zapach . Poniżej dowiesz się, jak ją rozpoznać, czy gryzie i co zrobić, zanim zasiedli strych.
Biedronka azjatycka jesienią: dlaczego wchodzi do domów
Jesienią dorosłe osobniki wykonują długie loty i zbierają się w licznych grupach na zimowanie. Wybierają ciepłe, nasłonecznione miejsca, na przykład jasne ściany o wystawie południowej i zachodniej. W Stanach Zjednoczonych największy ruch obserwuje się w październiku i listopadzie. Do środka wchodzą przez nieszczelne okna i drzwi, szpary w elewacji i otwory wentylacyjne.
W domu zimują najczęściej w ciemnych, spokojnych miejscach, takich jak strych albo przestrzenie w ścianach. Dlatego widzisz je na parapetach, firankach i przy kaloryferach, gdy ogrzewanie je rozbudzi. Wiosną, w marcu i kwietniu, próbują wydostać się na zewnątrz, więc drugi szczyt obecności w mieszkaniu przypada właśnie wtedy.
Jak wygląda biedronka azjatycka i czym różni się od polskiej
Dorosła biedronka azjatycka ma od 5 do 8 mm długości, a larwy dorastają do 11 mm. To jedna z większych biedronek w Polsce, zbliżona wielkością do siedmiokropki. Najłatwiej ją rozpoznać po trzech cechach.
Ubarwienie i plamki
Kolor pokryw bywa bardzo zmienny. Formy żółtopomarańczowe mają do 20 czarnych plamek, a formy czarne mają od 2 do 4 pomarańczowoczerwonych plam. Zdarzają się też osobniki bez plamek i wiele form pośrednich. Rodzima biedronka siedmiokropka ma czerwone pokrywy i siedem czarnych kropek.
Znak w kształcie litery M
Najpewniejszą wskazówką jest biała plama za głową z czarnym znakiem przypominającym literę M. U biedronki azjatyckiej widać go zwykle wyraźnie, nawet gdy kolor pokryw nie pozwala na pewną ocenę.
Kształt ciała
Biedronka azjatycka jest bardziej owalna niż okrągła. Sam kształt nie przesądza o gatunku, dlatego oceniaj go razem ze znakiem M i wielkością. Więcej o rodzimym gatunku przeczytasz w artykule o biedronce siedmiokropce.
Czy biedronka azjatycka gryzie?
Może ugryźć, ale zdarza się to rzadko. Biedronka azjatycka ma małe żuwaczki, a mimo to potrafi nimi uszczypnąć skórę. Źródła opisują raczej lekkie podgryzienia niż rany. Nie żądli i nie przenosi chorób.
Plamy i zapach
Większym kłopotem niż ukąszenie jest obrona owada. Gdy biedronka zostanie dotknięta lub zgnieciona, wydziela żółtą hemolimfę o nieprzyjemnym zapachu, która może zabarwić ściany i tkaniny. Dlatego nie zgniataj jej na firankach ani na jasnej tapecie.
Alergia
U części osób duże ilości biedronek w pomieszczeniu mogą wywołać objawy alergiczne. Mowa o związkach, które owady uwalniają w domu, a hemolimfa również bywa wskazywana jako przyczyna reakcji. Jeśli po kontakcie z biedronkami pojawia się katar, łzawienie albo zaczerwienienie skóry, ogranicz kontakt i pozbądź się owadów z pomieszczenia. Przy nasilających się objawach skontaktuj się z lekarzem.
Skąd biedronka azjatycka wzięła się w Polsce
Pochodzi z Azji Wschodniej, od Ałtaju i wschodniej Syberii po Japonię, Tajwan i południowe Chiny. W wielu krajach wprowadzano ją celowo jako drapieżnika, który ma ograniczać mszyce i inne szkodniki roślin. W Polsce pierwszy raz stwierdzono ją w 2006 roku na dwóch stanowiskach na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej. Dziś przyjmuje się, że występuje na terenie całego kraju.
Ma też ciemniejszą stronę. Jej larwy zjadają jaja, larwy i poczwarki mniejszych lub podobnych wielkością biedronek. Badania z innych krajów wskazują, że gatunek może zagrażać owadom żywiącym się mszycami przez konkurencję i drapieżnictwo, choć wzorce nie są wszędzie takie same. W Polsce jej wpływ na rodzime biedronki nie jest jeszcze jednoznacznie oceniony.
Jak pozbyć się biedronek azjatyckich z domu
Najwięcej daje zabezpieczenie budynku, zanim owady się wprowadzą. Jeśli to już się stało, masz kilka prostych kroków.
Zanim zimowiska zasiedlą dom
- Uszczelnij szpary wokół okien, drzwi, rur i elewacji silikonem lub masą silikonowo-akrylową.
- Zadbaj o szczelne siatki w oknach, bez rozdarć i dopasowane do ramy.
- Zabezpiecz otwory wentylacyjne na strychu siatką o drobnych oczkach.
- Przejrzyj jasne ściany od strony południowej i zachodniej, bo tam owady pojawiają się najpierw.
Szerszy przegląd uszczelniania znajdziesz w artykule o szczelności budynku.
Gdy biedronki są już w mieszkaniu
- Zbierz je odkurzaczem albo zmiotką i wypuść na zewnątrz w osłoniętym miejscu z dala od domu.
- Opróżnij worek lub pojemnik zaraz po sprzątaniu, bo owady mogą zostawić w nim trwały zapach.
- Nie zgniataj biedronek i nie rozcieraj ich na ścianach.
- Nie licz na jednorazowe sprzątanie. Owady z zimowisk w ścianach mogą pojawiać się w mieszkaniu także w ciepłe dni zimy.
Kiedy potrzebna jest dezynsekcja
Gdy biedronki wracają codziennie, zimują w ścianach albo w dużych grupach obsiadają elewację, domowe metody nie wystarczą. Specjalista ocenia miejsca wejścia, stan uszczelnień i skalę problemu, a potem dobiera działania do budynku. Insektpol realizuje dezynsekcję w domach, firmach i obiektach rolnych. Wycenę zamówisz przez formularz kontaktowy.
Biedronki to tylko jeden z jesiennych gości. Do domów szukających ciepła wchodzą też inne owady, o których piszemy w artykułach o jesiennych szkodnikach w domu i latających owadach w domu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy biedronka azjatycka gryzie?
Rzadko, ale może uszczypnąć skórę swoimi małymi żuwaczkami. Zwykle kończy się na lekkim podgryzieniu, bez rany. Nie żądli i nie przenosi chorób człowieka.
Jak odróżnić biedronkę azjatycką od polskiej?
Szukaj czarnego znaku w kształcie litery M na białej plamie za głową. Kolor i liczba plamek bywają bardzo zmienne, więc nie są pewnym kryterium.
Dlaczego biedronek azjatyckich jest tyle jesienią?
Szukają miejsca na zimowanie i zbierają się w grupach na jasnych, nasłonecznionych ścianach, zwykle od strony południowej i zachodniej. Potem wchodzą do budynków przez szpary i nieszczelne okna.
Czy biedronki azjatyckie są niebezpieczne dla ludzi?
Nie przenoszą chorób ani nie niszczą żywności czy ubrań, ale ich wydzielina może plamić tkaniny i wywoływać reakcje alergiczne u wrażliwych osób.
Czy biedronki azjatyckie trzeba zabijać?
Nie zawsze. Pojedyncze osobniki możesz zebrać i wypuścić na zewnątrz. Zabiegi mają sens przy dużych skupiskach, gdy uszczelnienie i zbieranie nie wystarczają.
Kiedy biedronki azjatyckie opuszczają dom?
Zwykle wiosną, w marcu i kwietniu, gdy robi się cieplej i szukają pokarmu na zewnątrz. Do tego czasu pojedyncze osobniki mogą pojawiać się w mieszkaniu.
Źródła
- Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie: Harmonia axyridis, biedronka azjatycka
- University of Missouri Extension: Multicolored Asian Lady Beetle (G7369)
- Cornell NYS IPM Program: Multicolored Asian lady beetle
- Roy i in. 2016, Biological Invasions: The harlequin ladybird, Harmonia axyridis